महाभारत कथामा शक्तिशाली राजाहरुको वणर्न गरिएको छ । जसमध्यका एक शक्तिशाली राजा हुन- जरासन्ध । उनी मगधका राजा थिए । महाभारत अनुसार जरासन्ध र श्रीकृष्ण बीच युद्ध भएको थियो । उक्त युद्ध कृष्णले कूटनीतिको माध्यमबाट जित हासिल गरेको उल्लेख छ । हालको विहारमा पर्ने मगधका राजा जरासन्ध निकै कठोर थिए । उनले राजा तथा मन्त्रीहरुलाई पहाडी क्षेत्रमा बन्दी बनाएर राख्ने गर्थे । महाभारतका अनुसार भीमले जरासन्धसँग युद्ध गरेर उनलाई मारेका थिए । श्रीमदभागवत गीतामा उल्लेख भएअनुसार कृष्ण र बलरामले जरासन्धसँग युद्ध गरेका थिए । जरासन्ध निकै कुटनीतिक चाल चल्थे । शत्रु शक्तिशाली भयो भने कसरी परास्त गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा उनी निकै चनाखो रहन्थे । सोही अनुरुप उनी युद्ध मैदानमा उत्रिन्थ्ये ।एक पटक कृष्ण र जरासन्धको बीचमा युद्ध चलिरहेको अवस्थामा कृष्ण र बलराम भागिरहेका थिए, त्यतिबेला जरासन्ध हाँसेका थिए । धेरै पर पुगेपछि उनीहरु निकै उचाइको प्रवर्शण पर्वत चढेका थिए । उनीहरु यो पर्वत चढेसँगै जरासन्धले पर्वतको चारैतिर आगो लगाइदिएको थियो । ठूलो आगो लागेपछि कृष्ण र बलराम ४४ कोशको पर्वतबाट जरासन्धको सैनिको घेरा नाघेर तल आएका थिए । उनीहरुलाई जरासन्ध र उनका सैनिकले देख्न सकेनन् । जरासन्धले उनीहरु मरेको ठानी आफ्नो सेना लिएर मगध फर्किए । यो युद्धका क्रममा कृष्णले जरासन्धलाई कृष्ण र बलराम मारिए भन्ने भ्रम उत्पन्न गर्न सफल भएको थियो । यसका साथै उनको युद्धबाट शत्रु आफूभन्दा बलियो छ भने पहिला आफू पनि बलियो बन्नु जरुरी हुन्छ भन्ने सन्देश पनि दिएका छन् । आफू युद्धका लागि सक्षम छैन भन्ने लागेमा युद्ध छाडेर भाग्नुमा पनि कुनै खराबी नहुने नीतिबाट बुझ्न सकिन्छ । को थिए जरासन्ध उनी एक चंद्रवंशी क्षेत्रीय राजा थिए । वायु पुराणका अनुसार बृहद्रथको कुलमा जन्मिएका उनले मगधमा उनले लामो समयसम्म शासन गरेका थिए । जरासन्ध धेरै नैं शक्तिशाली र क्रूरराजा थिए र उसका सपना चक्रवती सम्राट बन्ने थियो। अजेय अमर बन्नका लागि आफ्नो सपना पूरा गर्नका लागि उसले धेरै राजाहरूलाई आफ्नो कारागारमा बन्दी बनाएर राखेका थिए । त्यो मथुरा नरेश कंसको परम मित्र थियो। श्रीकृष्णदेखि कंस वधको प्रतिशोध लिनको लागि त्यसले १७ पल्ट मथुरामा चढाईको तर प्रत्येक पल्ट त्यसलाई असफल भएको थियो । जरासंध कृष्णको घोर शत्रु र एक लडाकु योद्धा पनि थियो। शास्त्रमा उल्लेख भए अनुसार उनले १ हजार वर्ष शासन गरेका थिए । त्यसपछि मात्र नन्द वंशको शुरुवात भएको थियो ।उनको जन्मको कथा पनि रोचक छ । उनका पिता बृहद्रथका दुई पत्नी थिए । बृहद्रथ दुबै पत्नीलाई समान माया गर्दथे । तर उनका कुनै सन्तान थिएनन् । जसका कारण उनी निकै दुःखी रहन्थे । एक पटक एक ऋषि ने वरदान स्वरूप बृहद्रथलाई एक फल दिएका थिए । ऋषिले उक्त फल पत्नीलाई खुवाउन सुझाएका थिए ।बृहद्रथले उक्त फललाई दुई बराबर भाग लगाएर पत्नीलाई दिए । उक्त फल खाएपछि दुबै पत्नी गर्भवती बनेकी थिइन् । जब बच्चाको जन्म भयो ती बच्चाहरुक पनि आदि-आदि शरिरका जन्मिए । यस्ता बच्चाहरुलाई देखेर बृहद्रथ निकै त्रसित बने । दुःखी मनले उनले ती दुबै आधि आधि हिस्सामा बाँढिएका शिशुलाई जंगलमा फ्याकिदिएका थिए । जंगलमा वन दुर्गाले ती शिशुहरु देखेपछि उनले उनीहरुलाई जोडेर एक बनाइन् र जरासन्धलाई फिर्ता दिएको किंबदन्ति छ ।बृहद्रथले वन दुर्गाको नामलाई नै जोडेर आफ्ना पुत्रको नाम जरासन्ध राखेका थिए । भीमले गरे जरासंध वध इंद्रप्रस्थ नगरीको निर्माण पूरा हुनको पश्चात एक दिन नारद मुनिले महाराज युधिष्ठिरलाई तिनको पिताको यो संदेश सुनायाको अब ती राजसूय यज्ञ गर्नुहोस्। यस विषयमा महाराजले श्रीकृष्णदेखि कुराको त उनले पनि युधिष्ठिरलाई राजसूय यज्ञ गर्नका लागि प्रोत्साहित गरे, तर महाराज युधिष्ठिरका चक्रवर्ती सम्राट बन्नका मार्गमा केवल एक रोडा थियो, मगध नरेश जरासन्ध, जसलाई परास्त गरे बिना त्यो सम्राट छैन बन सकन्थे र ना नैं त्यसलाई रणभूमिमा परास्त गरे सकिन्थ्यो। यस समस्याको समाधान गर्नका लागि श्रीकृष्ण, भीम र अर्जुनका साथ ब्राह्मणहरूको भेष बनाएर मगधतर्फ गए। वहाँ पुग गर्न जरासंधले तिनलाई ब्राह्मण बुझएर केही माँग लिनको लागि भने लकिन त्यस समय ब्राह्मण भेषधारी श्रीकृष्णले कहाको अहिले तिनको दुवै मित्रहरूको मौन व्रत छ जुनआधा रातमा समाप्त भनिन्छ । तब जरासन्धले आधा रातमा तब नैं आउने वचन दिए र तिनलाई ब्राह्मण कक्षमा ठहराए । तब कृष्ण र भीम आधा रातमा आउदा जरासन्धलाई शंका भयो कि तिनीहरु ती ब्राह्मणहरु होइनन । वास्तविक रूपमा आउनलाई बताए । तब श्रीकृष्णलाई क्रोध आयो र ब्राह्मण भेषमा नैं जरासन्धलाई मल्लयुद्ध गर्नका लागि भने र फेरि आफ्नो वास्तविक परिचय दिए। त्यसले मल्ल युद्धका लागि भीमलाई छान्यो । भीमका साथ मल्लभूमिमा मल्ल युद्ध गरे। तर जति पल्ट भीमसेन जरासन्धलाई दुइ टुक्रा गर्थे त्यो फेरी जोडिन्थ्यो । श्रीकृष्णले एक डंडीको सहायतादेखि भीमलाई सङ्केत गरे की यसपल्ट त्यो त्यसको टुक्रा गरका दुइटै टुक्रा अलग-अलग दिशामा फ्याके बताए । तब भीमले त्यस्तो नैं गरे र यस प्रकार जरासंधको वध भयो आर्थात जरासन्ध मारिए । जरासन्ध मारिएपछि उसको बंदीगृहमा बन्द रहेका ८६ राजाहरूलाई मुक्त गरे र श्रीकृष्णले जरासन्धका पुत्रलाई राजा बनाएको कथा महाभारतमा उल्लेख छ ।
